Ballady i romanse - analiza - klp.pl
Streszczenia i opracowania lektur szkolnych klp klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Władysław Broniewski stworzył własną wersję Mickiewiczowskiej ballady Romantyczności. Jego dzieło jest aluzją literacką.

Cierpiącą i obłąkaną po śmierci ukochanego Jasia Karusię zastąpił rudą, nagą Ryfką, która w obłęd wpadła po przeżyciu wydarzeń II wojny światowej. Obie bohaterki łączy fakt poruszania się w stworzonym po przeżytej traumie świecie, w którym Karusia nadal rozmawia ze swoim Jankiem, a Ryfka zanosi martwym rodzicom jedzenie.
Podobieństwo z dziełem autora Pana Tadeusza ma także wymiar bezpośredni. Tkwi ono także w rozpoczęciu i zakończeniu XX-wiecznego liryku słowami XIX-wiecznego utworu:

"Słuchaj, dzieweczko! Ona nie słucha...
To dzień biały, to miasteczko..."


Poeta dał wyraz swojemu zafascynowaniu Mickiewiczem także w wyborze imienia Ryfki. Zamieniwszy w nim literę „f”, na „b”, otrzymamy Rybkę, czyli tytuł utworu romantycznego wieszcza, opowiadającego o losach biednej i zdradzonej dziewczyny, która rzuca się w otchłań rzeki, aby spełnić swoje marzenie i stać się Świtezianką. Podobieństwo Ryfki do Rybki tkwi także w tym, że obie bohaterki miały tylko po jednym przyjacielu: towarzyszem niedoli trzynastoletniej Żydówki jest Jezus, a marzącej o zostaniu boginką – sługa przynoszący jej co rano dziecko, które karmiła piersią.

Broniewski sięgnął tu po gatunek wywodzący się z literatury ludowej – balladę. Nie trzymał się jednak twardo jej wyznaczników, kierując się raczej w stronę modyfikacji, niż wiernego trzymania się zasad, na przykład wprowadził postać Jezusa jako „wytworu” wiary i literatury ludowej, nie zbudował płaszczyzny fantastycznej, a winowajców, czyli SS-manów nie spotkała kara za zabicie Ryfki i Jezusa, co było nie do pomyślenia w tradycyjnej balladzie – tam zło zawsze było piętnowane i karcone.

Poeta posłużył się także prostą symboliką. Ryfka i Jezus oznaczają tutaj niewinność ofiar II wojny światowej, ich niezawinione cierpienie i zagładę wynikającą z pochodzenia (oboje byli Żydami).

Siedmiostrofowy wiersz jest nieregularny. Pierwsza zwrotka składa się z pięciu wersów, a pozostałe tworzą po cztery linijki tekstu.

Występują rymy ABAB, z wyjątkiem pierwszej zwrotki, która składa się z cytatu z Romantyczności Mickiewicza (tworzącego klamrę, spajającą tekst w jedno przez pojawienie się także na końcu utworu), przez co jej struktura jest nieco zaburzona:

"Słuchaj, dzieweczko! Ona nie słucha...
To dzień biały, to miasteczko..."
Nie ma miasteczka, nie ma żywego ducha,
po gruzach biega naga, ruda Ryfka,
trzynastoletnie dziecko.


Broniewski zastosował wiele środków poetyckiego wyrazu. W balladzie mamy na przykład:

  • Epitety: dzień biały; żywy duch; naga, ruda Ryfka; trzynastoletnie dziecko; grubi Niemcy; gruby tank; dobry łyk; bolejący Pan Jezus; korona cierniowa; włosy rude; salwa głucha.

  • Powtórzenia: to miasteczko..."/ Nie ma miasteczka; (Uciekaj, uciekaj, Ryfka!); Przejeżdżał chłop, rzucił grosik, / przejeżdżała baba, też dała cosik, / przejeżdżało dużo, dużo luda; za koronę cierniową, za te włosy rude, / za to, żeście nadzy, za to, żeśmy winni.

  • Przenośnia: I ozwało się Alleluja w Galilei, / i oboje anieleli po kolei.

  • Apostrofa: "Słuchaj, dzieweczko! Ona nie słucha...


  • Na uwagę zasługuje także rozbudowana interpunkcja utworu. Broniewski wykorzystał bardzo dużo znaków:

  • Wielokropki mające na celu „wyciszenie” wypowiedzi, zwrócenie uwagi na jej wieloznaczność:
    "Słuchaj, dzieweczko! Ona nie słucha...
    "Mama pod gruzami, tata w Majdanku..."
    "Masz , Ryfka, bułkę, żebyś była zdrowa..."
    potem salwa rozległa się głucha...
    "Słuchaj, dzieweczko!... Ona nie słucha..."

  • Dwukropek, zapowiadający epicki, opisowy fragment:
    I przejeżdżał znajomy, dobry łyk z Lubartowa:
    Wzięła, ugryzła, zaświeciła zębami:

  • Wykrzykniki, podkreślający nacechowanie emocjonalne tekstu:
    "Słuchaj, dzieweczko! Ona nie słucha...
    (Uciekaj, uciekaj, Ryfka!)

  • Nawias, zwracający uwagę na ostrzeżenia ludzi, którzy bali się o los Ryfki:
    (Uciekaj, uciekaj, Ryfka!)


  • Aby wyszczególnić język poszczególnych bohaterów ballady oraz zwrócić uwagę na ich wypowiedzi, Broniewski wykorzystał jeszcze cytowanie. Sprawiło to, że Ballady i romanse nabrały epickiego charakteru (jak przystało na ich synkretyzm gatunkowy):
  • Wprowadzające słowa narratora lub jakiegoś człowieka, który starał się ostrzec biegającą nago Ryfkę:
  • "Słuchaj, dzieweczko! Ona nie słucha... / To dzień biały, to miasteczko..."

  • Informacja o rodzicach Ryfki:
    "Mama pod gruzami, tata w Majdanku...”

  • Wypowiedź znajomego rodziny dziewczynki, który dał jej bułkę:
    "Masz , Ryfka, bułkę, żebyś była zdrowa..."

  • Reakcja dziewczynki:
    "Ja zaniosę tacie i mamie."

  • Słowa SS-manów na chwilę przez rozstrzelaniem Ryfki i Jezusa:

  • "Słuchaj, Jezu, słuchaj, Ryfka, Sie Juden,
    za koronę cierniową, za te włosy rude,
    za to, żeście nadzy, za to, żeśmy winni,
    obojeście umrzeć powinni."


    Polecasz ten artykuł?TAK NIEUdostępnij


      Dowiedz się więcej
    1  Bagnet na broń - wiadomości wstępne
    2  Słowo o Stalinie - omówienie
    3  Anka - wiadomości wstępne



    Komentarze: Ballady i romanse - analiza

    Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)
    Imię:
    Komentarz:
     





    Streszczenia książek
    Tagi: